Contact

SITE urban development

Gedempt Hamerkanaal 91
1021 KP Amsterdam
T +31 20 6231 459 E info@site-ud.nl


Hart maken: waar energie samenkomt

07 December 2017
Gebiedsontwikkeling

In ons werk zijn we continu bezig met het creëren van inspirerende en levendige plekken; een hart. Dat kan op gebiedsniveau zijn, een park, markt, plein, maar ook op gebouwniveau. Een plek waar mensen elkaar ontmoeten en zich thuis voelen, en waar wonen, werken en ontspannen samenkomen. Maar hoe maak je een hart? Sterker nog, kan dat eigenlijk wel; een levendig hart programmeren? Misschien is niet alles te plannen, maar je kan wel de ruimtelijke en programmatische condities scheppen om levendigheid te stimuleren. Als team zijn we op dit moment op zoek naar het feit of er vaste kaders te stellen zijn voor het hart en in dit artikel nemen we je mee in wat we al weten. Uit ons werk, onze ervaring en inspiratie.

Hoe komt een hart tot stand?
Het is best lastig om uit te leggen hoe je een hart laat ontstaan, want daar zijn (nog) geen uitgesproken voorwaarden voor. We leggen het uit aan de hand van twee voorbeelden:

Voorbeeld: Bullewijkpadbuurt
De Bullewijkpadbuurt in Amsterdam Amstel 3 is een monofunctionele kantorenlocatie dat de komende jaren organisch getransformeerd wordt naar een gemengd stedelijk gebied. In dit gebied lijkt minder aanleiding voor een hart, maar die is wel degelijk te creëren. In de ‘buurtvisie’ hebben we het ‘Bullewijkpad’ als hart gepositioneerd. Dit is een bestaand langzaamverkeerverbinding van de buurt, maar met een zeer basale en functionele inrichting. Door een opwaardering van het Bullewijkpad naar een levendig buurtpark wordt dit de kwalitatieve drager; het hart. In het groen wordt gestuurd op publiek toegankelijk en levendige voorzieningen in de plint. Ontmoeten wordt gestimuleerd. Het hart functioneert als kickstart, het begin van community building van deze organisch buurtontwikkeling.

Voorbeeld: HEMbrugterrein
Ook als een gebied van een industrieel economisch karakter getransformeerd wordt naar een gemengd stedelijke gebied met wonen, gaan we op zoek naar het hart. Soms heeft een gebied al een sterke ziel, zoals het voormalig militair productieterrein HEMbrug in Zaanstad. Vasthouden, voortbouwen en kanaliseren van de bestaande energie en de verhalen is hier de strategie.

Aandachtspunten in de ontwikkeling
De ontwikkeling van het hart hangt af van veel verschillende factoren. Kijkend naar onze projecten zijn er vaste elementen te benoemen die wij in ieder geval altijd meenemen:

Schaalniveau
Een belangrijke vraag is op welk schaalniveau acteert het hart? Creëer je een stadshart, een wijkhart, een hart van de buurt of zelfs een hart in een gebouw?  Zoals we dit deden bij Jonas op IJburg. Op basis van deze vraag weten we in welke context we gaan analyseren.

Jonas: Een parelketting van publieke ruimtes maakt het waardevol voor heel IJburg. De centrale ‘huiskamer’ is het hart, waar IJburgers samen komen voor een kop koffie, een broodje of het natuurlijk zwembad.

Uniek karakter
Onze zoektocht begint altijd bij de kwaliteiten van het gebied of het gebouw. Wat is het unieke karakter van de plek? Dit kan iets ruimtelijks zijn, zoals een park of een monumentale hal, een uniek programma (markt). Of een specifiek verhaal van de plek, zoals een rijke historische gelaagdheid. Een verhaal dat ingezet wordt als kapstok voor het te creëren hart.

Publiek toegankelijk
Voorop staat dat het hart een plek van verbinding en ontmoeting is. Een centrale ligging –  in relatie tot de context waarin het hart functioneert –  en in principe ten allen tijden voor iedereen publiek toegankelijk.

Flexibel gebruik
Noodzakelijk is om het gebruik van de plek te analyseren. Een levendig hart ontstaat door de invulling van haar gebruikers. De ontmoeting van de gebruikers moet in al zijn facetten gestimuleerd worden zonder te dwingend te zijn. Een doel of bestemming is cruciaal, maar een mix van functies en vrijheid in gebruik en invulling van het hart is belangrijk.

Vondelpark, Amsterdam: Het Vondelpark als hart van Amsterdam waar een diversiteit aan gebruik mogelijk wordt gemaakt.

Tijd(elijkheid)
Een hart hoeft niet 24/7 intensief gebruikt te worden, want elk hart heeft op basis van haar karakter een eigen ‘openingstijd’. Denk aan hoe Amsterdamse Rembrandtplein ’s nachts tot leven komt en hoe de ‘9 straatjes’ op zaterdag rond vijf uur uitgestorven zijn. Daarbij kan een hart ook tijdelijk zijn, terugkerend of eenmalig. Zoals een festival, een boekenmarkt of pleinbioscoop. Een open karakter en de factor tijd spelen een centrale rol in het maken van een hart.

Integraal concept
Het concept voor een levendig hart gaat om veel meer dan de som der delen. Het gaat om de optimale interactie tussen fysieke ruimte, programmering, ‘tijd’ en de gebruikers. In een succesvol hart komen deze elementen samen.

Zoektocht naar kaders
Wat vaststaat: het hart is een plek van verbinding en ontmoeting. Een centrale plek die voor iedereen aantrekkelijk en publiek toegankelijk is. Maar wat is het cruciale element om een hart een écht levendig hart te maken, door een brede groep gebruikers omarmd? Kunnen we patronen herkennen en voorwaarden stellen voor een hart? We zoeken naar de antwoorden en houden je op de hoogte!

Wat vind jij belangrijk? Heb je een idee over ‘het hart’ dat je graag met ons wilt delen? Laat het ons weten via: martine@site-ud.nl.

Terug naar overzicht

Recent project

Voorbij de Winkelstraat